Zorluklarla Baş Etmenin Şifreleri: Rezilyans

Psikolojik sağlamlık kavramı Latince “resilire” kökünden türemiş olup esnek ve elastik olma anlamına gelmektedir. Psikolojik sağlamlık; hastalıktan, değişimlerden ve kötü durumlardan çabucak iyileşebilme kolay bir şekilde eskiye dönebilme yeteneği olarak tanımlanabilir. Oldukça zor koşullara rağmen kişinin olumsuz koşulların üstesinden başarıyla gelebilme, uyum sağlayabilme baş edebilme özelliğidir.

Yapılan çalışmalarda psikolojik sağlamlığı etkileyen risk faktörleri;

• Bireysel risk faktörler (alkol/ilaç kullanımı, prematüre doğum, adölesan, gebelik, düşük bilişsel kapasite, madde kullanımı, akademik başarısızlık, geçimsiz ya da utangaç bir mizaca sahip olma ve farklı bir etnik gruba dahil olma),

• Ailesel risk faktörleri ; ruhsal ya da kronik bir hastalığı olan anne veya babaya sahip olma, evlat edinilme, ebeveyn boşanma süreci, madde kullanan ya da suç işlemiş ebeveyne sahip olma, ebeveyn ölümü,

• Çevresel risk faktörleri; düşük sosyo ekonomik durum, fiziksel ve cinsel suistimal, yoksulluk, yetersiz beslenme, çocuk ihmali, olumsuz akran desteği, toplumsal şiddete maruz kalma gibi faktörlerdir. Bu risk faktörlerine karşılık stresle karşılaşıldığında bireyi koruyan ve kökenini bireyden alan koruyucu faktörlerde bulunmaktadır.

İyi düzeyde bilişsel zeka, Akademik yeterlilik, yüksek benlik saygısı, gelecek için plan yapabilme ve iyimser duygu hali, kendi yaşamı üzerinde kontrol sahibi olabilme, mizah duygusuna sahip olma, empatik ve sorumluluk duygusu psikolojik sağlamlığı olumlu yönde etkileyen bireysel koruyucu faktörlerdir.

Ailesel koruyucu faktörler ise, olumlu anne-çocuk ilişkisi, aileyle birlikte yaşama, iyi eğitimli anne babaya sahip olma gibi özelliklerdir. Çevresel faktörler; bir yetişkinle olumlu ilişkiye sahip olma, toplumsal destek, olumlu okul ilişkileri ve akran desteğidir

Psikolojik sağlamlık ile ilgili doğrular ve yanlışlar;

1-DOĞRU 2-DOĞRU 3-YANLIŞ 4-DOĞRU 5-YANLIŞ 6-YANLIŞ

Psikolojik sağlamlığı arttırmanın en temel yollarında biri ise kendine dikkat etmektir Bunu sağlamanın bazı adımları aşağıdaki maddelerde belirttiğimiz gibidir. Uyku; uykunu almanın dikkatini, hafızanı, ruh ve genel sağlığını fazlasıyla etkilediğini biliyor muydun? Uykumuzu almadığımız zamanlarda daha gergin ve huysuz hissedebiliriz. Düzenli bir yatma ve uyanma saati olması uyku rutinin ve düzeni açısından önemlidir. İy beslenme; sağlıklı beslenme, vücudunun güçlü kalmasına yardımcı olur. Sebze ağırlıklı beslenmek, bol su içmek ve proteinli gıdalar tüketmek iyi bir seçimdir. Egzersiz; fiziksel egzersiz, doğal bir stres avcısıdır. Seni sakinleştirir, rahatlatır çünkü enerji harcamanı sağlar ve gerginliğini doğal bir şekilde yok eder. Çocukların her gün 45 dakika egzersiz yapmaları önerilmekte. Bu egzersizler; yürüyüş, bisiklete binme, yüzme ya da vücudunu harekete geçiren herhangi bir etkinlik olabilir. Oyun; oyun oynamak çocuklarda regülasyonu sağlar. Başkalarıyla bağ kurmasına yardımcı olur.

Oyun bir spor aktivitesi olabileceği gibi hayalinde canlandırarak kurduğun doğal bir oyun da olabilir. Sanatsal etkinlikler yapmak; Müzik aleti çalmak, resim yapmak ya da kumdan kaleler yapmak vb. sanatsal aktiviteler yapmakta kişiyi büyük ölçüde rahatlatır. Oyun hamuru ile oynamak bile regülasyona yardımcı olmaktadır. Müzik ve sanat ile uğraşmak kişide rahatlamayı sağlamak adına oldukça etkili yollardan biridir. Nefes ve meditasyon; Bedeninin nasıl hissettiğinin farkında varmak, derin nefes almak ve nefes kontrolü sağlamak anda kalmanın güzel bir yoludur. Doğa; Doğa ile iç içe olmak psikolojik sağlamlığı geliştirebilmektedir. Ormanda yürümek, sahil ya da parka gitmek stres ile baş etmeyi ve kişinin rahatlamasını sağladığı için kişiler bu yolları da rahatlama yolları ve psikolojik sağlamlığı arttırıcı yol olarak kullanabilmektedir.

Aileler sorunlarına daha çözümcü yaklaştığında çocuklar da sorun çözme becerilerini daha iyi kontrol edebilmektedir. Örneğin; ödevini unutan ve gece hatırlayan bir çocuk annesine bunu söylediğinde bu sorun büyük bir tepki ile karşılanadabilir. Fakat ebeveynler sakin kalıp sorunu çözmeye yönelik (çok geç bir saat değilse ödevi tamamlamasına yardımcı olmak) yönlendirme yapabilmelidir.

Psikolojik sağlamlığı zaman zaman etkin kullanabilmek oldukça zorlayıcı olabilir. Özellikle stres yaratan yaşam olaylarında kişiler genellikle uygulamakta zorlanır. Bu tür anlarda bu olayın olumlu ve olumsuz etkilerini maddeler halinde sıralamak çözümü kolaylaştırabilir. İyimser ve kötümser tabloları belirlemek sorunu çözmese bile kişinin baş etmesini kolaylaştıracaktır.

Psikolojik sağlamlığı yüksek olan kişilerin de sorunları çözmekte zorlandığı ya da çözemediği anlarda psikoterapi ve psikiyatri desteği alması uzmanlar olarak bizler tarafından önerilmektedir. Psikolojik sağlamlık genetik,çevresel ve psikolojik pek çok faktör ile desteklenirse bütüncül olur ve kişi o zaman bunu kendi yararına kullanabilir sizlerde iyimser ve kötümser maddeleri sıralayarak sorunlara yönelik kontrol edebildiğiniz ve kontrol edemediğiniz kısımları farkederek sorunlarınızın çözümünü kolaylaştırıcı ve farkındalığı arttırıcı yolları deneyebilirsiniz. İyi bir ruh sağlığı için psikolojik sağlamlığı arttırmak ve yönetmek önemlidir.